علت سفت شدن ولوم اجاق گاز یکی از مشکلاتی است که ممکن است به‌مرور زمان یا حتی به‌صورت ناگهانی با آن مواجه شوید. بسیاری از افراد تصور می‌کنند علت سفت شدن ولوم اجاق گاز فقط به خود ولوم مربوط می‌شود، در حالی که علت آن می‌تواند از تجمع چربی و آلودگی گرفته تا خرابی شیر گاز یا قطعات داخلی دستگاه باشد. شناخت دلیل اصلی این ایراد، علاوه بر جلوگیری از هزینه‌های اضافی، از آسیب بیشتر به اجاق گاز نیز جلوگیری می‌کند. در ادامه، به طور شفاف و بر اساس سال ها تجربه تعمیر اجاق گاز در آون سرویس، علت‌های رایج سفت شدن ولوم اجاق گاز، روش‌های ایمن برای رفع آن و راهکارهایی برای پیشگیری از تکرار این مشکل را بررسی می‌کنیم.

علت سفت شدن یا نچرخیدن ولوم اجاق گاز چیست؟

اگر ولوم اجاق گاز به‌سختی می‌چرخد یا اصلاً حرکت نمی‌کند، معمولاً این مشکل بی‌دلیل به وجود نمی‌آید. ما در سال‌ها تعمیر اجاق گاز های وارداتی و داخلی، بارها با این ایراد روبه‌رو شده‌ایم و در بیشتر موارد، علت سفت شدن ولوم اجاق گاز به چند عامل مشخص مربوط می‌شود که با بررسی دقیق قابل تشخیص هستند.

یکی از رایج‌ترین دلایل، تجمع چربی و آلودگی در اطراف ولوم و شیر گاز است. هنگام آشپزی، بخار روغن، گردوغبار و ذرات مواد غذایی به مرور زمان روی قطعات می‌نشینند و اگر به‌طور منظم تمیز نشوند، حرکت روان ولوم را مختل می‌کنند. به همین دلیل، ممکن است هنگام چرخاندن ولوم احساس سفتی یا گیر کردن داشته باشید.

نفوذ آب یا مواد شوینده نیز یکی دیگر از دلایل مهم این مشکل است. گاهی هنگام شستشوی اجاق گاز، آب یا اسپری‌های پاک‌کننده وارد قسمت داخلی شیر گاز می‌شوند. این رطوبت می‌تواند باعث ایجاد زنگ‌زدگی، رسوب یا خشک شدن گریس مخصوص داخل شیر شود و در نتیجه، ولوم دیگر مانند قبل به‌راحتی نچرخد.

در برخی موارد، خرابی شیر گاز عامل اصلی سفت شدن ولوم است. شیر گاز یک قطعه مکانیکی حساس است که با استفاده مداوم ممکن است دچار استهلاک شود. خرابی محور داخلی، گیر کردن فنر یا از بین رفتن روان‌کاری داخل شیر، همگی باعث می‌شوند ولوم به سختی حرکت کند یا کاملاً قفل شود.

عامل دیگری که نباید نادیده گرفته شود، فرسودگی قطعات داخلی است. اگر اجاق گاز چندین سال بدون سرویس دوره‌ای استفاده شده باشد، طبیعی است که برخی قطعات داخلی دچار ساییدگی یا کاهش عملکرد شوند. در چنین شرایطی، حتی اگر ظاهر ولوم سالم باشد، ممکن است مشکل از قطعات داخلی شیر گاز یا اتصالات آن باشد.

توصیه می‌کنیم در صورت سفت شدن یا نچرخیدن ولوم، از وارد کردن فشار زیاد خودداری کنید. فشار بیش از حد ممکن است باعث شکستن ولوم یا آسیب دیدن شیر گاز شود و هزینه تعمیر را افزایش دهد. بهترین کار این است که ابتدا علت اصلی مشکل به‌درستی عیب‌یابی شود و سپس با توجه به نوع ایراد، نسبت به تمیزکاری، سرویس یا تعویض قطعه معیوب اقدام شود.

چگونه علت سفت شدن ولوم اجاق گاز را تشخیص دهیم؟

علت سفت شدن ولوم اجاق گاز ، بهتر است همان ابتدا خرابی ولوم را علت اصلی ندانیم. تجربه نشان می‌دهد که این ایراد می‌تواند از خود ولوم، شیر گاز یا قطعات داخلی آن باشد. برای تشخیص دقیق، بهتر است عیب‌یابی را به‌صورت مرحله‌به‌مرحله انجام دهیم تا بدون تعویض غیرضروری قطعات، منشأ اصلی مشکل را پیدا کنیم. پیش از شروع بررسی‌ها نیز لازم است جریان گاز را قطع کنیم و از وارد کردن فشار زیاد به ولوم خودداری کنیم؛ زیرا این کار می‌تواند باعث شکستن ولوم اجاق گاز یا آسیب دیدن شیر گاز شود.

• ولوم اجاق گاز را از روی محور خارج کنید. اگر پس از جدا کردن ولوم، مشخص شد که ترک خورده یا داخل آن ساییده شده است، احتمالاً مشکل از خود ولوم است.
• محور شیر گاز را با دست بچرخانید. اگر بدون نصب ولوم هم حرکت آن سفت باشد، ایراد از شیر گاز یا مکانیزم داخلی آن است.
• وجود چربی و آلودگی را بررسی کنید. تجمع چربی، گردوغبار یا مواد شوینده خشک‌شده اطراف محور، یکی از رایج‌ترین دلایل سفت شدن ولوم است.
• به نفوذ آب یا مایعات دقت کنید. اگر بعد از شست‌وشوی اجاق این مشکل ایجاد شده، احتمال زنگ‌زدگی یا گیر کردن قطعات داخلی شیر گاز وجود دارد.
• تمام ولوم‌ها را امتحان کنید. اگر فقط یک ولوم سفت شده باشد، معمولاً مشکل مربوط به همان شیر گاز است؛ اما اگر چند ولوم همزمان سفت باشند، احتمال آلودگی یا خرابی گسترده‌تر وجود دارد.
• به صدای چرخش ولوم توجه کنید. شنیدن صدای ساییدگی، تق‌تق یا گیر کردن هنگام چرخاندن، معمولاً نشانه فرسودگی قطعات داخلی شیر گاز است و بهتر است توسط تعمیرکار بررسی شود.

در بسیاری از موارد، با یک بررسی ساده می‌توان تشخیص داد که مشکل از خود ولوم اجاق گاز است یا شیر گاز نیاز به سرویس یا تعویض دارد. اگر پس از انجام این مراحل همچنان ولوم به‌سختی می‌چرخد یا اصلاً حرکت نمی‌کند، از باز کردن شیر گاز خودداری کرده و برای جلوگیری از نشت گاز، تعمیر آن را به یک تکنسین متخصص و حرفه ایی بسپارید.

آیا می‌توان این مشکل را در خانه برطرف کرد؟

در برخی شرایط بله. اگر مشکل فقط به دلیل آلودگی یا چربی باشد، می‌توانید ابتدا گاز را خاموش کرده و شیر اصلی گاز را ببندید. سپس ولوم را به‌آرامی خارج کرده و اطراف آن را با یک دستمال مرطوب یا محلول تمیزکننده مناسب پاک کنید.

اگر پس از تمیزکاری همچنان ولوم سفت بود، از وارد کردن فشار بیش از حد بپردازید.

چه کارهایی را نباید انجام داد؟

بعضی افراد برای روان شدن ولوم از روغن خوراکی، اسپری روغن یا حتی روغن موتور استفاده می‌کنند. این کار کاملاً اشتباه است، زیرا این مواد گردوغبار را جذب کرده و پس از مدتی مشکل را شدیدتر می‌کنند.

همچنین استفاده از انبردست برای چرخاندن ولوم می‌تواند باعث شکستن محور شیر گاز شود که هزینه تعمیرسفت شدن ولوم اجاق گاز را چند برابر خواهد کرد.